Anneloes zit in het laatste jaar van haar opleiding tot verpleegkundig specialist. Ze werkte onder andere bij IHT en de herstelkliniek en is onlangs gestart bij medium care. Op verschillende werkplekken maakte ze gebruik van de VR-bril. Vanaf het begin was ze enthousiast over de mogelijkheden.
"Je kunt de bril heel veelzijdig inzetten", vertelt Anneloes. "Bijvoorbeeld voor ontspanning, ademhalingsoefeningen en een bodyscan, maar ook als onderdeel van exposure. Je kunt samen met een cliënt oefenen, maar cliënten kunnen bepaalde toepassingen ook zelfstandig gebruiken."
Stap voor stap naar een drukke supermarkt
Op de herstelkliniek werkte Anneloes met een cliënt met autisme en sociale angst. Een bezoek aan een drukke winkel was voor hem erg spannend. Hij was bang dat hij in paniek zou raken, zou vergeten wat hij moest kopen of onverwacht door iemand aangesproken of aangeraakt zou worden.
Met behulp van de VR-bril verkenden ze eerst samen een virtuele supermarkt. De cliënt kon rustig rondkijken en wennen aan de situatie. Daarna bouwden ze de drukte stap voor stap op.
Omdat de cliënt opmerkte dat de mensen in de virtuele omgeving veel afstand hielden, bedacht Anneloes samen met hen hoe ze de oefening realistischer konden maken. "Ik vroeg of het zou helpen als ik, terwijl hij de bril droeg, voorzichtig tegen hem aan zou lopen. Dat was juist één van de situaties waar hij bang voor was. We hebben dit vooraf goed besproken en vervolgens uitgeprobeerd."
Anneloes zag de spanning bij de cliënt toenemen. Daarna bespraken ze wat hij voelde en deden ze samen een ademhalings- en ontspanningsoefening. Vervolgens werd de stap naar buiten gezet: eerst naar de supermarkt in de buurt en later naar een winkel op een drukker tijdstip.
"Een tijdje daarna kreeg ik een berichtje dat hij op een druk moment zelfstandig naar het Kruidvat was geweest. Dat is natuurlijk fantastisch. Hij was trots dat hij de uitdaging was aangegaan en merkte: ik kan meer dan ik dacht."
Volgens Anneloes maakte de VR-bril het mogelijk om de eerste stappen in een veilige omgeving te zetten. "Zonder VR hadden we waarschijnlijk sneller buiten de behandelkamer moeten oefenen, wat veel meer tijd kost. Nu kon hij eerst ervaren wat er gebeurt en leren omgaan met de spanning, terwijl hij wist dat hij nog steeds bij mij in een veilige setting was."
"We weten vooraf niet altijd wat het oplevert, maar we kunnen wel samen onderzoeken wat werkt. De VR-bril is voor mij echt een extra middel in mijn gereedschapskist."
Even helemaal weg uit de prikkels
Anneloes gebruikte de bril ook bij een cliënt met PTSS die veel spanning had en moeilijk tot rust kwam. De cliënt had eerder ontspannings- en mindfulness geprobeerd, maar bleef daarbij gevoelig voor alle prikkels om haar heen.
"Met een VR-bril heb je veel meer focus omdat je de omgeving waarin je zit niet meer ziet en word je veel meer meegenomen in de oefening. Het beeld beweegt met je mee en je hoort de rustgevende begeleiding via de koptelefoon. Daardoor kon zij zich beter afsluiten van de omgeving en écht even in het moment komen."
De cliënt gebruikte onder andere een virtuele boottocht en ademhalingsoefeningen. Dat hielp haar om meer ontspanning te ervaren.
Zelf proberen geeft vertrouwen
Hoe zorg je ervoor dat je als zorgprofessional vertrouwd raakt met de techniek. Volgens Anneloes is het antwoord eenvoudig: probeer de bril eerst zelf uit.
Ze nam de bril mee naar huis en bekeek op haar gemak de verschillende toepassingen. "Ga ermee testen en ontdek wat er mogelijk is. Als je zelf hebt ervaren hoe het werkt, wordt het veel makkelijker om de bril bij een cliënt te introduceren. Het digitale gedeelte lijkt misschien spannend, maar de bedoeling is heel gebruiksvriendelijk."
Ook creativiteit en samenwerking met de cliënt zijn belangrijk. "Vraag wat iemand spannend vindt en observeer wat er gebeurt. Laat de cliënt vooral meedenken over de oefening. Een cliënt weet vaak heel goed wat nodig is om een situatie realistischer of uitdagender te maken."
Eigen regie en vertrouwen
Cliënten kunnen in sommige situaties ook zelfstandig met een VR-bril oefenen. Dat draagt volgens Anneloes bij aan eigen regie. "Je kunt als zorgprofessional alles voor iemand bedenken, maar het is veel krachtiger wanneer een cliënt zelf ontdekt welke oefening helpt om rustig te worden."
Dat een cliënt een kostbare bril krijgt toevertrouwd, doet bovendien iets met het zelfbeeld. Een cliënt reageerde verbaasd toen Anneloes voorstelde de bril op de eigen kamer te gebruiken. "Vertrouw je mij die bril écht toe?", vroeg de cliënt?
"Alleen dat vertrouwen betekende al veel", vertelt Anneloes. "De laagdrempelige manier waarop we de VR-brillen bij Emergis beschikbaar stellen, geeft cliënten het gevoel dat er in hen wordt geïnvesteerd. Dat zij de moeite waard zijn."
Haar belangrijkste advies aan collega's: "Probeer het vooral zelf en ga vervolgens samen met je cliënt aan de slag. Wees open en eerlijk; we weten vooraf niet altijd wat het oplevert, maar we kunnen wel samen onderzoeken wat werkt. De VR-bril is voor mij écht een extra middel in mijn gereedschapskist".
